De eerste nachtvorst van het seizoen komt vaak onaangekondigd, en dan blijkt dat de buitenkraan nog vol water zit. Een paar uur onder het vriespunt is genoeg om een leiding te laten barsten, en dat merk je meestal pas in het voorjaar als je de kraan weer opendraait en het water via een scheur in de muur naar binnen loopt. Terwijl je de kieren rond deuren en ramen al hebt aangepakt, wordt de buitenkraan bijna altijd vergeten. Onterecht, want de reparatie van een gesprongen leiding loopt al snel op tot enkele honderden euro's, en dan reken je de waterschade aan muur of vloer nog niet eens mee.
Waarom een buitenkraan zo kwetsbaar is
Water zet uit als het bevriest, en in een dichte leiding heeft dat ijs nergens heen. De druk loopt op tot de leiding of de kraan zelf het begeeft, meestal op het zwakste punt: een las, een koppeling of de kraan zelf. Bij een gewone buitenkraan zit het kwetsbare stuk vaak net binnen de muur, op de overgang van buiten naar binnen. Dat is precies waarom je de schade niet meteen ziet: het lekt pas zodra je in het voorjaar de kraan weer gebruikt en het water een weg naar buiten zoekt langs de binnenmuur.
Volgens cijfers van het KNMI vallen de eerste vorstdagen doorgaans al in oktober, en loopt het vorstseizoen door tot in april. Dat is een langere periode dan de meeste mensen denken, en het betekent dat je een buitenkraan niet pas in december hoeft af te sluiten, maar eigenlijk al zodra het najaar goed op gang komt.
Zo tap je het laatste water uit de leiding
Het aftappen zelf kost geen kwartier, maar moet wel in de juiste volgorde:
- Zoek de binnenafsluiter op, meestal in de meterkast, kelder of kruipruimte, en draai die dicht.
- Open daarna de buitenkraan volledig en laat het resterende water weglopen.
- Laat de kraan openstaan tot het echt koud wordt, zodat er geen water blijft staan dat alsnog kan bevriezen.
- Heeft de leiding een aftapventiel, gebruik dat dan om ook het laagste stukje leiding leeg te laten lopen.
Twijfel je of er een aparte afsluiter voor de buitenkraan zit, kijk dan bij de hoofdkraan van het huis of vraag het na bij de vorige bewoner of de installateur. Sommige woningen hebben geen losse afsluiter voor de buitenkraan, en dan blijft aftappen via de kraan zelf de enige optie.
Een vorstvrije kraan is geen overbodige luxe
Wie liever niet elk jaar aan aftappen denkt, kan een vorstvrije buitenkraan laten plaatsen. Het verschil zit in de lengte: bij een vorstvrije kraan loopt de eigenlijke afsluiter een stuk de muur in, tot ruim binnen de warme kant van de woning. Zodra je de kraan dichtdraait, loopt het buitenste stuk leiding vanzelf leeg via een klein afvoergaatje, en blijft er geen water staan dat kan bevriezen. De aanschaf en montage kosten meestal tussen de 75 en 150 euro, en dat is aanzienlijk minder dan een gesprongen leiding met bijbehorende muurschade.
Heb je toch liever je bestaande kraan, dan is een geïsoleerde beschermkap ook een optie. Die houdt de ergste kou tegen, maar is geen vervanging voor aftappen: bij langdurige strenge vorst bevriest het water er alsnog in.
Vraag bij twijfel je waterschadeverzekeraar na hoe de dekking eruitziet bij vorstschade. Sommige polissen sluiten schade uit als je nalatig bent geweest, en het aftappen van buitenkranen valt daar vaak onder. Een reparatiebon van de installateur die de vorstvrije kraan heeft geplaatst, is dan handig bewijs dat je wel degelijk actie hebt ondernomen.
Deze fout maken de meeste mensen
De meest gemaakte fout is de buitenkraan pas afsluiten als de eerste vorst al is aangekondigd. Dan is het vaak al te laat, want een enkele koude nacht kan al genoeg zijn. Een tweede veelgemaakte fout is de tuinslang nog aangesloten laten. Die houdt water vast in het laatste stukje leiding, precies op de plek waar bevriezing het snelst schade veroorzaakt. Koppel de slang dus los, berg hem droog op, en laat de kraan pas dicht als je zeker weet dat er geen water meer in zit.
Ook een beregeningssysteem in de tuin verdient aandacht. Die leidingen liggen vaak net onder het maaiveld en zijn extra gevoelig voor vorst, omdat ze niet beschermd worden door een muur. Laat zo'n systeem waar mogelijk professioneel leegblazen met perslucht, zeker als het een uitgebreid netwerk van sproeiers betreft.
Wat je dit weekend nog kunt doen
Je hoeft niet te wachten tot de weersvoorspelling vorst meldt. Loop dit weekend even langs de buitenkraan, zoek de afsluiter op, tap de leiding leeg en koppel de tuinslang los. Het kost je een kwartier en scheelt je in het slechtste geval een muur die openmoet en een verzekeringsclaim die je liever niet indient. Terwijl je toch bezig bent met het huis winterklaar maken, is dit het moment om ook meteen de dakgoot te controleren en te kijken of de cv-ketel al onderhoud heeft gehad voor het stookseizoen goed op gang komt. Kleine ingrepen nu voorkomen grote klussen in januari.